บ้านเราเมืองเรา

สวัสดีค่ะชาวกิ๊วก๊าว... มาคราวนี้ปุราณไม่พูดพร่ำทำเพลงค่ะ เราตะลุยกันเลยดีกว่า จุดหมายปลายทางของเราอยู่ที่ อ.โพธิ์ทอง จ.อ่างทอง จังหวัดบ้านเกิดเมืองนอนที่ชุบเลี้ยงให้ปุราณเติบใหญ่มาจนถึงทุกวันนี้ จ.อ่างทองเป็นจังหวัดที่ขึ้นชื่อลือชาในเรื่องศิลปะพื้นบ้านซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีหลายแขนงเลยนะ ไม่อยากจะคุย อิอิ.. ^_^ ยกตัวอย่างให้เพื่อนๆ พอจะเห็นภาพกันก่อนดีกว่า เช่น ลำตัด ลิเก เพลงฉ่อย เพลงเกี่ยวข้าว เพลงอีแซว ตุ๊กตาชาววัง กลองยาว เครื่องจักสาน แต่คราวนี้ปุราณจะพาเพื่อนๆ ไปดูเครื่องจักสานกันค่ะ เราไปกันที่ วัดยางทอง บ้านบางเจ้าฉ่า ต.บางเจ้าฉ่า อ.โพธิ์ทอง จ.อ่างทอง ใช้เวลาเดินทางจากกรุงเทพฯ แค่ 3 ชั่วโมงกว่าๆ เท่านั้นค่ะ บ้านบางเจ้าฉ่า คือแหล่งบ้านย่านเครื่องจักสานที่สำคัญของเมืองไทย ซึ่งชาวบ้านส่วนใหญ่หันมายึดอาชีพสานไม้ไผ่จนมีรายได้ไม่แพ้งานด้านอื่น งานจักสานที่ทำขึ้นส่วนใหญ่เป็นของใช้ในชีวิตประจำวันทั้ง ตะฆ้อง สุ่ม กระด้ง กระบุง ตะกร้า กระจาด และอีกมากมาย ในปัจจุบัน กลุ่มชาวบ้านที่รวมตัวกันเองภายในหมู่บ้าน ได้มีการรวบรวมเครื่องจักสานทั้งในอดีตและปัจจุบัน และจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ขึ้นในหมู่บ้านภายในบริเวณวัดยางทอง และยังได้ริเริ่มที่จะมาเน้นงานซึ่งเป็นความสวยงามด้วยรูปลักษณ์ตามสมัยนิยม แต่ยังคงอนุรักษ์ศิลปะ และรักษาความแข็งแรงทนทานของเครื่องจักสานไว้ได้เป็นอย่างดี ชาวบ้านในกลุ่มจักสานบางเจ้าฉ่าเล่าให้ปุราณฟังด้วยความภาคภูมิใจว่า ในปี พ.ศ. 2519 ล้นเกล้าทั้งสองพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินยังเมืองอ่างทอง ทรงทราบว่าพสกนิกรของพระองค์ที่นี่ทำนาไม่ได้ผลเท่าที่ควร จึงมีพระราชดำริให้สนับสนุนอาชีพเสริม เพื่อให้มีรายได้เพิ่มพูนขึ้น ผู้ว่าราชการจังหวัดในขณะนั้นจึงได้จัดทำโครงการศูนย์ส่งเสริมอาชีพขึ้นตามพระราชประสงค์ ในระยะแรก โครงการนี้ได้เริ่มต้นขึ้นใน ต.อินทประมูล ต.บางพลับ ต.บางระกำ ต่อมาขยายไปยัง ต.อ่างแก้ว ต.สามง่าม ต.โคกพุทรา ต.หนองแม่ไก่ ต.องครักษ์ ต.บางเจ้าฉ่า โดยวัตถุดิบที่ใช้ก็ได้มาจากในท้องถิ่นนั่นเอง ในปัจจุบันเครื่องจักสานแบ่งออกได้กว้างๆ เป็น 2 ประเภท คือ งานหยาบ และงานละเอียด เครื่องจักสานประเภทงานหยาบเป็นการประดิษฐ์ขึ้นตามแบบดั้งเดิม เช่น ตะกร้า กระบุง กระจาด แต่ปรับปรุงให้มีขนาดเล็กลง เพราะในปัจจุบันขนาดใหญ่จะขายได้ยาก จึงต้องประดิษฐ์ขนาดให้เล็ก ลงเพื่อให้ลูกค้าซื้อหาไปเป็นของที่ระลึก โดยมีราคาไม่แพงนัก ส่วนเครื่องจักสานประเภทงานละเอียดนั้น การประดิษฐ์ค่อนข้างจะพิถีพิถัน และใช้เวลาค่อนข้างนานโดยบางชิ้นผู้ทำต้องใช้เวลาเป็นแรมเดือนผลงานถึงจะออกมางดงาม ในปัจจุบันเครื่องจักสานเริ่มเน้นที่ความสวยงาม การจักตอกจึงมีการย้อมสีตอกเพื่อให้มีสีสวยงาม และการสานนั้นส่วนใหญ่นิยมสานเป็นลายขัด และชิ้นงานที่ได้จะถูกนำไปทาด้วยน้ำมันเคลือบเงาเพื่อรักษาเนื้อไม้ อีกทั้งทำให้ชิ้นงานมีความสวยงามไปด้วยในตัว และสิ่งหนึ่งที่ปุราณได้รับทราบมาก็คือผลงานของกลุ่ม ชาวบ้านบางเจ้าฉ่านั้นเป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศอย่างที่เราคาดไม่ถึงเลยละค่ะ เขาเล่าว่าปีหนึ่งๆ มีคำสั่งทำเข้ามามากจนผลิดกันไม่ทันเลยละ ส่วนชาติที่สั่งเข้ามามากที่สุดก็คือ ชาวญี่ปุ่นค่ะ (กลายเป็นสินค้าส่งออกไปเลย นำรายได้เข้าประเทศไม่น้อยนะ ^_^ )
จาก สภาพความเป็นอยู่ของชาวบ้านบางเจ้าฉ่าที่ดำเนินไปอย่างเรียบง่ายคล้ายกับชีวิตในหมู่บ้านชนบททั่วไป ที่เรามองเห็นอยู่ หากเพื่อนๆ ว่างจากภารกิจประจำวันที่ยุ่งเหยิง งานที่รัดตัว อยากหลบไปหาความบริสุทธิ์ของท้องทุ่ง ไอดิน กลิ่นกองฟาง สูดอากาศที่ไม่มีควันท่อไอเสีย ผู้คนมีไมตรีล้นเหลือ รอยยิ้มไม่ต้องซื้อหา น้ำใจที่เปี่ยมล้น ก็ลองมาเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์เรื่องจักสานบ้านบางเจ้าฉ่า หรือจะสัมผัสตัวตนจริงๆ ของผู้ที่ประดิษฐ์เครื่องจักสานเหล่านี้อย่างใกล้ชิดก็ได้ค่ะ ในบ้านแต่ละหลังเขาจะใช้พื้นที่ใต้ถุนบ้านเป็นที่ทำงานค่ะ มานั่งชมเขาสานกระบุงกระจาดใต้ถุนบ้าน ซึ่งบรรยากาศที่ปุราณได้สัมผัสมานั้นบอกได้เลยค่ะว่าประทับใจมาก ในขณะที่ทำงานจะมีเสียงกระเซ้าเย้าแหย่กันอย่างสนุกสนาน สะท้อนให้เห็นวิถีชีวิตที่สังคมคนเมืองกรุงไม่มีโอกาสได้สัมผัส หากเพื่อนๆ ว่างจากการทำงาน ลองหาโอกาสแวะไปเยี่ยมชมนะคะ การได้กลับไปสู่ความเรียบง่ายของชนบทอาจจะเติมไฟเติมฝัน มีพลังที่จะสู้ไปกับอุปสรรคที่เราเผชิญได้...แล้วส่งข่าวคราวมาให้ทีมงานเราทราบบ้างนะคะ
ถึงเวลาที่ปุราณต้องอำลาบางเจ้าฉ่าแผ่นดินที่ชุบเลี้ยง ให้ชีวิต ให้ความรู้ ให้ความอบอุ่นมาตั้งแต่เด็ก ภาพความทรงจำในอดีตยังคงชัดเจน ลาก่อนนะบางเจ้าฉ่า ลาก่อนนะคุณยาย คุณป้า คุณตา คุณลุง ที่ใจดีกับปุราณมาตั้งแต่เด็กแต่เล็ก ลาก่อนนะอ่างทอง

@...ถึงตัวไกลใจใกล้หมายมั่น
วันหนึ่งนั้นหมายมั่นถิ่นฐาน
หวังไว้หวังว่าอีกไม่นาน
จะกลับคืนถิ่นฐาน...บ้านเรา...@

วันหน้าปุราณจะมาใหม่ บ๋ายบาย............................สวัสดีค่ะ

โดย...ปุราณ
puran@kewkaw.com